Συστηματα, Συστημικη Ψυχολογια και Συστημικη Αναπαρασταση

Δεκεμβρίου 20, 2011

Άρθρα, Εντελέχεια - blog

άρθρο από http://www.anaparastasi.gr/

 Οι καταβολές

Η Συστημική Επιστήμη είναι μια εξέλιξη της Θεωρίας των Συστημάτων και της Κυβερνητικής, που εμφανίστηκαν στην δεκαετία του 1940 και προσανατόλισαν την ψυχολογική ματιά από το άτομο στο ‘όλον’ και από τις προσωπικές ιδιότητες στις σχέσεις. Η επιστήμη αυτή τροφοδότησε με σειρά μοντέλων την ατομική και οικογενειακή θεραπεία διεθνώς.

 Σύμφωνα με την Συστημική Ψυχολογία, γεννιόμαστε και εξελισσόμαστε μέσα σε ομάδες ισχυρής επιρροής, με κυρίαρχη την οικογένεια. Οι ομάδες αυτές μας χαρακτηρίζουν και μας καθορίζουν. Μάλιστα, ο καθένας μας συναρτάται με «οριζόντιες» σχέσεις (αυτές δηλαδή που εξελίσσονται στο παρόν), όσο και με «κάθετες» σχέσεις (εκείνες που συγκροτούν την οικογενειακή ιστορία ή την ιστορία του έθνους, της θρησκείας, της επιχείρησης κλπ., δηλαδή των μικρότερων ή των μεγάλων συστημάτων στα οποία ανήκουμε).

 Κλάδος της Συστημικής Επιστήμης είναι και η «Φαινομενολογική Συστημική Θεώρηση», με μέθοδο εφαρμογής την Συστημική Αναπαράσταση (Σ.Α., χάριν συντομίας). Θεμελιωτής της μεθόδου είναι ο Γερμανός ψυχοθεραπευτής και φιλόσοφος Bert Hellinger, που με μοναδικό τρόπο κατόρθωσε να ενοποιήσει ερεθίσματα και ανακαλύψεις από ολόκληρο το πεδίο της ψυχοθεραπείας και να εμφανίσει στην δεκαετία του 1980 αυτή την νέα πρόταση.

 Η θεώρηση αυτή αντιλαμβάνεται τον άνθρωπο πολύ πιο πλατιά από την ατομική του διάσταση: ο καθένας μας αλληλεπιδρά με άλλα σημαντικά πρόσωπα σε ομάδες και είναι ένα μέρος στο «ολόγραμμα» σύστημα, όπου κάθε τμήμα αναπαράγει και εμπεριέχει το όλον. Η Σ.Α. εντάσσεται στις μεθόδους βραχείας θεραπείας, στηρίζεται σε ένα βιωματικό δρώμενο, και φέρνει στο προσκήνιο την ακατάλυτη σύνδεση του ανθρώπου με τα συστήματα στα οποία ανήκει, καθώς και με τους Νόμους και τις Τάξεις που τα διέπουν.

 Μια περιεκτική περιγραφή της μεθόδου, ως κοσμοθεωρία και θεραπευτική εφαρμογή, θα βρει ο αναγνώστης στο βιβλίο : Η Κρυφή Συμμετρία της Αγάπης (Bert Hellinger, G. Weber και H. Beaumont, β΄εκδ. Medicum, Αθήνα 2002).

 

Δυναμική του Συστήματος

 Σε κάθε σύστημα, ιδίως στα πρωτογενή όπως η οικογένεια, κάθε μέλος συνδέεται άρρηκτα με τα άλλα μέλη με μιαν ενεργή δύναμη, που τους διαπερνά όλους και τους υπερβαίνει, περιφρουρώντας την ισοτιμία μεταξύ τους και το δικαίωμα όλων να ανήκουν. Τα ανθρώπινα συστήματα διέπονται επίσης από μιαν ιδιαίτερη νομοτελειακή τάξη, που διασφαλίζει με κάθε τρόπο την ολότητά τους. Αυτή είναι μια αρχέγονη τάξη η οποία συγκροτεί και διαφυλάσσει κάθε σύστημα, που επιβάλλει επιπρόσθετα τον αδιάλειπτο σεβασμό της χρονικής εισόδου κάθε μέλους στο σύστημα, καθορίζοντας την θέση στην ιεραρχία με βάση την αρχαιότητα. Άρα, τέσσερις είναι οι μεγάλες συνιστάμενες: το ανήκειν, η ισοτιμία, η διατήρηση της ολότητας και ο σεβασμός της ιεραρχίας αρχαιότητας.

Σε περίπτωση που κάποια από αυτές τις κεντρικές τάξεις απειληθεί ή διαταραχτεί, το αποτέλεσμα εμφανίζεται ως ανισορροπία και η επίπτωση μπορεί να επιβαρύνει σε βάθος χρόνου τα μέλη του συστήματος, που ούτε καν γνωρίζουν ότι κάτι τέτοιο έχει συμβεί.

 Κυρίαρχη επομένως εδώ προβάλλει η σημασία της θέσης, που ο καθένας μας καταλαμβάνει μέσα στα συστήματα όπου ανήκει, καθώς και στα μεγασυστήματα που τα περικλείουν. Η θέση αυτή είναι υπαρξιακά καθοριστική και αδιαπραγμάτευτη. Υπερβαίνει τους περιορισμούς του χρόνου, του τόπου και των σχέσεων και αποτυπώνεται ανεξίτηλα τόσο στο πεδίο του συστήματος όσο και στην ασυνείδητη εσωτερικευμένη εικόνα του μέσα μας.

Όταν ένα μέλος του συστήματος παραγκωνιστεί και χάσει την θέση του, εκδιωχθεί ή ξεχαστεί, η νομοτελειακή συστημική τάξη παρεμβαίνει και ωθεί κάποιο άλλο, νεώτερο συνήθως, μέλος να αναλάβει να «υπενθυμίσει» και να «ανακαλέσει» (βλ. και αγγλικά, ‘re-member’) την παρουσία του αποκλεισμένου, θυσιάζοντας όμως κάτι πολύτιμο από τον εαυτό του και την δική του πορεία. Αυτή η ασυνείδητη ταύτιση και ανάληψη των βαρών καθώς και απόπειρα επανάληψης της ζωής ενός προγόνου ονομάζεται εμπλοκή και αποτελεί την γενεσιουργό αιτία μεγάλου μέρους του ανθρώπινου πόνου. Αποτελεί μάλιστα και μιαν ατελέσφορη θυσία, μια διευθέτηση που τελικά αποτελεί Ύβρη, γιατί κανείς δεν μπορεί να ‘ζήσει’ την ζωή κάποιου άλλου, «κανείς δε μπορεί να μπει στο ίδιο ποτάμι για δεύτερη φορά» (Ηράκλειτος).

 Εμπλοκή και Λύση: η Πρόταση του Bert Hellinger

 Η Σ.Α. εντοπίζει την εμπλοκή, αποκαλύπτοντας την δυναμική αλλά και την μοναδικότητα της «θέσης» του καθενός μέσα σε ένα δεδομένο σύστημα. Η ιδιοφυής πρόταση του Hellinger στηρίζεται στην παρατήρηση ότι (α) ένα ξεκάθαρο αίτημα, (β) ο καθορισμός ενός χώρου, (γ) η παρουσία ενός, δύο ή περισσότερων ατόμων, που ορίζονται να εκπροσωπήσουν κεντρικά μέλη ενός υπό έρευνα συστήματος και (δ) ένας συντονιστής που, κινούμενος από την αγάπη, «επιτρέπει στο διαχωρισμένο να ξαναβρεί τον εαυτό του», όπως ο ίδιος αναφέρει, αποτελούν αναγκαίες και απλές προϋποθέσεις ενεργοποίησης του πεδίου του συστήματος, ενός ‘πεδίου που γνωρίζει’ και προσφέρει αφθονία έγκυρων και κεντρικών πληροφοριών, που σύντομα αποκαλύπτουν τα κομβικά σημεία της εμπλοκής, άρα εν δυνάμει οδηγούν στην λύση της ή, έστω, την αποδοχή της.

Διαδικασία και Στόχοι της Συστημικής Αναπαράστασης (Σ.Α.)

 Η Σ.Α. διεξάγεται από ομάδες ανθρώπων, που αναζητούν την αυτογνωσία αλλά και την επίλυση επίκαιρων προβλημάτων. Είναι μια διαδικασία βιωματική, όπου όλοι οι συμμετέχοντες μοιράζονται βαθιές εμπειρίες και καρπώνονται οφέλη ψυχής.

Η ομάδα χρειάζεται να συντονίζεται από έναν έμπειρο και διαπιστευμένο συστημικό θεραπευτή ή σύμβουλο.

 Ανά αναπαράσταση, η ομάδα χωρίζεται:

α) στον ενδιαφερόμενο, που θέτει το αίτημά του με ευκρίνεια, (β) στους εκπροσώπους, που επιλέγονται τυχαία ανάμεσα στους παριστάμενους ή προσέρχονται αυτόβουλα, για να αναπαραστήσουν τα βασικά πρόσωπα του υπό έρευνα συστήματος και (γ) στους ενεργούς παρατηρητές ή αλλιώς θεατές, τα υπόλοιπα δηλαδή παρευρισκόμενα μέλη της ομάδας.

 Ο ενδιαφερόμενος ενθαρρύνεται να «στήσει» με περίσκεψη και αυτοσυγκέντρωση εκπροσώπους, που μπορεί ο ίδιος να επιλέξει για τα μέλη του συστήματός του στον χώρο και σύμφωνα με την εσωτερική του εικόνα για την θέση που, σε αλληλοσυνάρτηση, έχουν μέσα στο σύστημα. Μόλις γίνει αυτό, ο ίδιος αποσύρεται σε θέση παρατηρητού και οι εκπρόσωποι καλούνται να αντιληφθούν τι αίσθηση τους προκαλεί η συγκεκριμένη θέση. Ζέστη ή ψύχος, μούδιασμα, κάποιος πόνος, μια κράμπα ή μια ξαφνική εμφάνιση ενός έντονου συναισθήματος, όπως π.χ. θυμός, στους εκπροσώπους, οδηγεί τον συντονιστή σε ήπιες παρεμβάσεις, μέχρις ότου όλοι να αισθάνονται καλά, οπότε προκύπτει και η τελική εικόνα της αναπαράστασης, συνήθως εικόνα Λύσης. Συχνά, οι εκπρόσωποι προσκαλούνται να εκφέρουν ορισμένες φράσεις δύναμης, που προτείνει ο συντονιστής και αποτελούν εξισορροπητικές θεραπευτικές παρεμβάσεις.

 Στην αναπαράσταση προκαλείται μέθεξη, ενεργή δηλαδή και ολόψυχη συμμετοχή όλων των παριστάμενων στο δρώμενο. Παράλληλα, απαιτείται σεβασμός στην διαδικασία και σε ό,τι εμφανίζεται και προκύπτει. Η ψυχή καλείται να παρακολουθήσει τις κινήσεις εκείνες που προχώρησαν και ολοκληρώθηκαν, αλλά και όσες ανακόπηκαν ή λοξοδρόμησαν από κάποιο ιδιαίτερο γεγονός στην ιστορία της οικογένειας ή εν γένει του συστήματος που ερευνάται. Μάλιστα επειδή, όπως προκύπτει από τις αναπαραστάσεις, η ψυχή δεν ενδιαφέρεται για την χρονική αλληλουχία των γεγονότων αλλά για τις επιπτώσεις τους πάνω της και επειδή οι επιπτώσεις, ως χαράγματα, είναι εικόνες, η αναπαράσταση προσφέρει στην ψυχή ακριβώς υλικό σε εικόνες, που μιλούν μόνον σε εκείνη.

 Έτσι, η Σ.Α. «εικονοποιεί» τα μεγάλα θέματα, που έχουν επηρεάσει όχι μόνον το σύστημα του ενδιαφερόμενου, αλλά και όσων παίρνουν μέρος στην αναπαράσταση ως εκπρόσωποι και, ακόμη, αυτών που ενεργά παρακολουθούν. Κάθε αναπαράσταση λειτουργεί σαν ένα μυητικό κάλεσμα σε όλους τους παριστάμενους και επιφέρει πολλές φορές καταλυτικά αποτελέσματα στην ευρύτερη ομάδα. Τα αποτελέσματα αυτά είναι συνήθως έμμεσα και διακριτικά, δρουν όμως βαθύτατα θεραπευτικά.

 

 

 

«Η Νέα Οικογενειακή Αναπαράσταση»: Οι Κινήσεις του Πνεύματος – Νου

 Πρόσφατα, ο Bert Hellinger έχει υπερβεί την ‘κλασική’ πλέον μορφή αναπαράστασης. Με αναφορά στις «Κινήσεις του Πνεύματος» ή στις «Κινήσεις του Νου», με την Αριστοτέλεια έννοια όπως προτιμά να αναφέρει, και με εκπαιδευτικά σεμινάρια σε όλο τον κόσμο, έχει αναλάβει να μας προσανατολίσει στην επίγνωση αυτών των κινήσεων και στις αυτοθεραπευτικές ιδιότητές τους.

 Στην Πνευματική Αναπαράσταση αφήνεται κανείς σε μιαν εστιασμένη καίτοι διάχυτα εσωτερική κίνηση, μια κίνηση αγάπης, που ενώνει ό,τι είχε χωριστεί προηγουμένως και διακόπτει την επανάληψη του «άλυτου», που αλλιώς μεταβιβάζεται από γενιά σε γενιά.

 Μιαν εμπνευσμένη παρουσίαση των νέων του προτάσεων, θα βρει ο αναγνώστης στο βιβλίο του Bert Hellinger, Ευτυχία που Διαρκεί (Ε.Ι.Σ.Α., σειρά Κλωθώ, Αθήνα 2007) καθώς και στο βιβλίο του ‘Η Αγάπη του Πνεύματος’, που πρόκειται σύντομα να εκδοθεί από τη σειρά μας Κλωθώ.

 ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ

 Οικογενειακή Αναπαράσταση

 Αυτό που ξεχωρίζει το οικογενειακό σύστημα είναι η μοναδικότητά του, καθώς εδώ μας χαρίζεται το υπέρτατο αγαθό, η ίδια η ζωή. Η προσφορά της ζωής από τους γονείς είναι μια ολοκληρωμένη πράξη και απόδειξη υπέρτατης αγάπης, μιας και η ζωή είναι το δώρο με την υψηλότερη και ανυπέρβλητη αξία. Παρατηρούμε όμως πως μπορεί και να αρνούμαστε να αποδεχτούμε την ευθύνη αυτού του δώρου της ζωής, απορρίπτοντας τους γονείς μας ή/και αυτά που μας προσέφεραν.

 Η Σ.Α. μας αποκαλύπτει ότι, μέσα στην οικογένεια, ο άνθρωπος χρειάζεται να αποδεχτεί το ‘μερίδιό’ του, την Μοίρα. Χρειάζεται να σεβαστεί ό,τι έχει προηγηθεί, να νοιώσει ευγνωμοσύνη για το δώρο της ζωής, να βιώσει τους δεσμούς και την αγάπη. Κατόπιν μπορεί να επιδοθεί στο δικό του έργο, να διαμορφώσει το δικό του νέο σύστημα και, τελικά, να αναζητήσει την ολοκλήρωση στο μεταεπίπεδο μιας νέας αντίληψης και σύνδεσης με το Όλον, που προϋπόθεσή της έχει την κατάφαση σε ό,τι έχει προηγηθεί και ό,τι Είναι.

 Η Οικογενειακή Αναπαράσταση (Ο.Α.) επιτρέπει στον ενδιαφερόμενο να διερευνήσει οποιονδήποτε προβληματισμό του και να κατανοήσει καλύτερα την θέση και τον ρόλο του στο οικογενειακό σύστημα. Με την βοήθεια των εκπροσώπων και με βάση τα συναισθήματα που βιώνουν, αναζητείται μια νέα ισορροπία στην δεδομένη οικογένεια. Συγχρόνως αναβιώνει η συστημική μνήμη, το ασυνείδητο του συστήματος, που υπερβαίνει την ατομική μνήμη και αναδεικνύει άγνωστες πτυχές της ιστορίας και της δυναμικής της οικογένειας.

 Η αναπαράσταση στοχεύει να εντοπίσει πιθανές εμπλοκές και να δώσει λύσεις στα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο ενδιαφερόμενος. Σκοπός είναι η επανασύνδεση των μελών με αγάπη, η οποία τελικά εκδηλώνεται έμπρακτα ως ανεπιφύλακτη «Αγάπη για την Ζωή».

 Η Ο.Α. στοχεύει σε Λύση, η οποία οδηγεί είτε στην διακοπή, δηλαδή την απεμπλοκή, είτε στην συνειδητοποίηση και αποδοχή της εμπλοκής, που την κάνει χειρίσιμη αλλά και σεβαστή για τον άνθρωπο. Μια επιτυχημένη λύση επανατοποθετεί όλα τα μέλη του συστήματος στην θέση τους, ιδιαίτερα εκείνα που είχαν παραγκωνιστεί ή αποκλειστεί. Αποκαθιστά έτσι μια νέα εικόνα της οικογένειας, που βασίζεται στην ισοτιμία, την αναγνώριση όλων και στην συμφιλίωση με την κοινή μοίρα και, όπου αναγκαίο, ακόμα και με την εμπλοκή και την ενοχή και το οποιοδήποτε βάρος τους

, , , , , , ,

Εγγραφή

Subscribe to our RSS feed and social profiles to receive updates.

Τα σχόλια είναι κλειστά.

Αρέσει σε %d bloggers: